Türkiye’de gram altın iki ana piyasa değişkeninin kesişimindedir. Küresel metal dolar ve troy onsla, yerel fiyat ise TL ve gramla ifade edilir. Ons hareketinin etkisini görmek için kurun ve ürün koşullarının aynı kaldığı varsayımı gerekir; gerçek piyasada bu varsayım çoğu zaman tam olarak gerçekleşmez.
Matematiksel ilişki nasıl kurulur?
Ons değeri 31,1034768’e bölünerek dolar/gram değeri bulunur, ardından USD/TRY ile çarpılır. Bu formülde ons yüzde bir artarken kur ve diğer unsurlar sabit kalırsa teorik gram değeri de yaklaşık yüzde bir artar. Her iki değişken aynı yönde hareket ederse etkiler çarpılarak birleşir; yüzdeleri doğrudan toplamak yalnız küçük hareketlerde yaklaşık sonuç verir.
Ons ve kur ters yönde hareket ederse
Ons yükselirken dolar/TL düşebilir. İki hareket birbirini kısmen veya tamamen dengeleyebilir; gram altın daha sınırlı değişebilir. Tersi durumda ons düşerken kur yükselir ve yine net etki küçük kalabilir. Hangi etkinin baskın olduğunu anlamak için başlangıç ve son değerlerle tam çarpım yapılmalıdır.
Fiziki piyasada stok ve talep koşulları teorik ilişkiyle aynı anda güncellenmeyebilir. Yerel prim genişlediğinde gram ürün ons ve kur hesabından yüksek; prim daraldığında daha yakın fiyatlanabilir. Bu farkın varlığı, hesap veya gerçek fiyatın otomatik olarak yanlış olduğunu göstermez.
Veri zamanı neden belirleyicidir?
Ons fiyatı şu ana, dolar kuru on dakika öncesine aitse teorik sonuç senkron bir piyasa anını temsil etmez. Kaynak güncelleme zamanları eşleştirilmeden yapılan karşılaştırma yapay sapma üretir. Ayrıca hangi fiyat tarafının, alış mı satış mı, kullanıldığı açık olmalıdır.
Örnek
Ters yönlü iki hareket
Ons fiyatının yüzde 2 arttığını, USD/TRY’nin yüzde 1 düştüğünü varsayalım.
- Ons katsayısı
- 1,02
- Kur katsayısı
- 0,99
- Birleşik katsayı
- 1,0098