Piyasa Rehberi
Döviz alış-satış fiyatları, makas, parite ve kur hesaplamaları hakkında merak edilen temel konular.
Döviz makas aralığı, aynı para birimi için gösterilen satış fiyatı ile alış fiyatı arasındaki farktır. Kurumu döviz satan taraf olarak düşünürsek satış değeri genellikle alış değerinden yüksektir. Bu fark işlem maliyetini anlamaya yardım eder; tek başına gelecekteki fiyat yönünü anlatmaz.
Rehberi açDöviz alış fiyatı kurumun müşteriden döviz alırken ödediği, satış fiyatı ise müşteriye döviz satarken istediği değerdir. İki fiyatın farklı olması piyasa likiditesi, kur riski, operasyon maliyeti ve kurum marjı gibi unsurlarla ilişkilidir. İşlem yönünü belirlemeden ekrandaki rakamlardan yalnız birini “kur” olarak okumak yanıltıcı olabilir.
Rehberi açTL verip döviz alırken çoğunlukla kurumun döviz satış kuru kullanılır. Çünkü fiyatı yayımlayan kurum dövizi size satan taraftır. Hesaptan alınan döviz ile fiziksel banknot işlemi arasında kur türü, ücret ve uygulama zamanı bakımından fark olabileceği için işlem ekranındaki nihai değeri ayrıca kontrol etmek gerekir.
Rehberi açElinizdeki dövizi TL’ye çevirirken çoğunlukla kurumun döviz alış kuru kullanılır. Kurum dövizi sizden aldığı için işlem bu adla gösterilir. Fiziksel banknot bozduruluyorsa efektif alış, hesap bakiyesi bozduruluyorsa döviz alış değeri uygulanabilir; kesin fiyat işlemi yapan kurumun onay ekranında görülür.
Rehberi açSerbest piyasa döviz kuru, alıcı ve satıcıların oluşturduğu güncel piyasa koşulları ile kurumların fiyatlama kararlarının birleşiminden doğan alış-satış değerlerini anlatır. Tek ve bütün kurumlar için zorunlu bir serbest piyasa fiyatı yoktur. Aynı anda farklı kurumlarda küçük ya da belirgin fiyat farkları görülebilir.
Rehberi açDöviz kuru, bir para birimine yönelik arz ve talep sürekli değiştiği için hareket eder. Faiz beklentileri, enflasyon, ekonomik veriler, merkez bankası kararları, dış ticaret, siyasi gelişmeler ve küresel risk algısı fiyatlamayı etkileyebilir. Tek bir hareketi her zaman tek bir habere bağlamak mümkün değildir.
Rehberi açKüresel bankalar arası döviz piyasasının ana işlem akışı hafta sonu büyük ölçüde kapalıdır; bu nedenle yaygın referans fiyatlar düzenli biçimde yenilenmeyebilir. Bazı kurumlar hafta sonu kendi alış-satış kotasyonlarını göstermeyi sürdürür. Bu değerler yeni piyasa işlemlerinden çok risk payı ve son bilinen fiyat etrafındaki kurum politikasını yansıtabilir.
Rehberi açGece saatlerinde ve hafta sonunda piyasa likiditesi azalabildiği, fiyatın yeniden açılışta değişme riski yükseldiği ve kurumların karşı işlem yapması zorlaşabildiği için döviz makası genişleyebilir. Bu durum her kurumda, her para biriminde ve her hafta aynı ölçüde görülmez. Fiyatlama politikası ile piyasa koşulları birlikte belirleyicidir.
Rehberi açParite, bir para biriminin başka bir para birimi cinsinden değeridir. USD/TRY paritesi bir Amerikan dolarının kaç Türk lirası ettiğini, EUR/USD paritesi ise bir euronun kaç dolar ettiğini gösterir. Soldaki para birimi baz, sağdaki para birimi karşıt veya kotasyon para birimidir.
Rehberi açÇapraz kur, iki para birimi arasındaki oranın üçüncü bir ortak para birimi üzerinden hesaplanmasıdır. Doğrudan fiyat bulunmadığında örneğin EUR/TRY ve USD/TRY oranları kullanılarak EUR/USD teorik değeri türetilebilir. Gerçek işlem fiyatı, alış-satış yönleri ve piyasa makası nedeniyle bu teorik orandan farklı olabilir.
Rehberi açDolar/TL veya USD/TRY, bir Amerikan dolarının kaç Türk lirasına karşılık geldiğini gösteren paritedir. Değer 48,50 ise bir dolar 48,50 TL olarak fiyatlanıyor demektir. Ekrandaki alış ve satış rakamları, bu ilişkinin iki farklı işlem yönündeki kotasyonlarıdır.
Rehberi açDöviz alış-satış farkı, satış fiyatından alış fiyatının çıkarılmasıyla hesaplanır. Sonuç para birimi başına mutlak makası verir. Yüzde fark isteniyorsa bu tutar seçilen referans fiyata, çoğunlukla alış fiyatına bölünür ve yüzle çarpılır; kullanılan yöntem açıkça belirtilmelidir.
Rehberi aç